Een eyeopener, ik wist dit niet, nu pas realiseer ik me dit. Een greep uit de reacties op de documentaire Zwart als Roet. Eyeopeners kunnen heel goed zijn en in dit kader vind ik ze dat ook. Maar beweren dat racisme compleet onzichtbaar was en je er niks van wist tót de documentaire van Sunny, is natuurlijk nonsens. Nonsens die ik nog maar eens benadrukt zag in DWDD van afgelopen dinsdag. 

Nu ben ik een beetje laat, want eigenlijk kijk ik niet naar DWDD. Maar gisternacht bedacht ik dat ik toch wel benieuwd was naar de uitzending van DWDD ná Zwart als Roet van Sunny Bergman. Het programma trekt heel wat kijkers en ik was nieuwsgierig naar de reactie van deze belangrijke opiniemaker.

Sunny’s documentaire kwam aan bod in een onderdeel van DWDD dat De persoon van de maand heet. Waarin door een panel, personen worden gekozen die voor “die maand door anders te durven denken de wereld ietsjes mooier en beter hebben gemaakt”. De jury: Chris Buur (journalist), Max Pam (journalist en schrijver) en Jildou van der Bijl (hoofdredacteur Linda). Dit keer kozen ze als Nederlandse persoon van de maand Sunny dus, om Zwart als roet.

Facepalm

Prima. Maar wat een zeldzaam onzinnig  gesprekje had men daarna aan tafel. Na het tonen van het – inmiddels beroemde – fietsenexperiment uit de documentaire (waarbij twee niet-blanke en één blanke met een zaag een fiets van het slot probeerden te halen en de twee niet-blanke heren daarbij direct werden behandeld als dief, terwijl de blanke heer hulp kreeg van omstanders) was in de studio licht gechoqueerd gegiechel te horen.

‘Dit is wel een scène die we nooit meer zullen vergeten,’ zei Matthijs om nog maar even te benadrukken dat ze het al die tijd niet hebben geweten. “Het is en geestig en het maakt in één klap invoelbaar hoe heavy het eigenlijk is als je de hele tijd een stereotypering als een blok aan je been met je mee moet dragen. Je kan je meteen met al die jongens identificeren” voegt Chris er ter clarificatie nog aan toe.

I was not aware of that

Niks mis mee toch? Nou, op zichzelf staand niet. Maar wat ik dan toch opvallend én storend vind is dat bij het zien van deze aflevering van DWDD je het idee zou kunnen krijgen dat nóóit eerder iemand ook maar iets heeft gezegd over dit soort ervaringen (zoals met de fiets) in Nederland. Alsof al die tijd de mensen die ermee te maken hadden, dit alles stilletjes ondergingen en Sunny nu eindelijk heeft verteld wat er óók gebeurt in ons land en wat dat betekent.

Nu ben ik erg blij met Sunny’s documentaire. Een prima film, die mensen aan het denken zet. Da’s altijd goed, zeg ik. Maar pretenderen dat dit een heel nieuw verhaal is, is een leugen. De afgelopen 20 jaar (daar houd ik het even op, want dat zijn de jaren dat ik volwassen was/ben), zijn er regelmatig mensen naar voren gestapt, die hun ervaringen (in het uitgaansleven, op het werk, in de klas) hebben gedeeld. Er zijn talloze onderzoeken geweest naar de invloed van je (buitenlandse)  naam op de kans dat je uit wordt genodigd voor een gesprek bij een sollicitatie.

En serieus, panel bij DWDD, maar ook alle mensen die Sunny’s film zó’n eyeopener vinden, dachten jullie nou echt dat de groei van de PVV niks te maken had met wat er aan denkbeelden leeft in de maatschappij? Dat mensen PVV stemmen omdat ze zo enthousiast zijn over de belastingplannen van de “Willen we meer of minder Marokkanen”-partij?

Het is je al eens uitgelegd

Met Jildou van der Bijl zat ik een paar weken geleden ook in een panel. Met veel minder publiek, maar toch wel een interessant panel, want over de beeldvorming van vrouwen in de media en de invloed van beeldmakers daarop. Het derde panellid op die ochtend in Amsterdam was de hoofdredacteur van DWDD overigens. Maar da’s vooral toeval. Op het podium mochten wij onszelf elk kort introduceren en werd ons wat  vragen gesteld. Jildou sprak over “Billen-gate”. Voor wie niet weet wat dat is: tijdschrift Linda publiceerde een reportage over donkere vrouwen en hun billen. De reacties op deze reportage waren – op z’n zachtst gezegd – niet positief. Jildou: “Ik werd beschuldigd van racisme, dan zit je toch wel even anders achter je bureau.”

Twee (overigens donkere) dames uit het aanwezige publiek kregen daarop het woord en probeerde uit te leggen waarom zij niet enthousiast werden van de billlen-repo van Linda.: ‘Ik zie mezelf – mensen met mijn kleur – al zo weinig terug in de main stream media. En wanneer ik dat wel zie, dan gaat het meestal over het lichaam of een etnisch onderwerp in plaats van gewoon over de persoon. Ik ben meer dan mijn kleur.’

Op dat moment had ik niet het idee dat die boodschap erg aankwam. Van der Bijl sprak vooral over hoe erg zij de beschuldiging vond en minder over wat er eventueel achter zou kunnen zitten of wat de bron was van de onvrede erover. Waarmee ik overigens niet zeg dat ze daar geen ideeën bij had, ik kan nu eenmaal geen gedachten lezen. Maar na het lezen van de reacties op  Zwart als roet en de scene aan tafel bij DWDD, waar panel en publiek gechoqueerd waren over iets wat toch helemaal geen verrassing mag zijn, vraag ik me inmiddels wel af wat er aan de hand is?

Smaken

Wanneer ik – en laat ik het bij mezelf houden – je vertel over een ervaring waarbij ik denk dat racisme een rol speelde (dat met die fiets heb ik zelf precies zo meegemaakt, alleen heb ik het toen niet getest met mensen met een andere huidskleur en had ik trouwens ook geen zaag), geloof je me dan niet? Ben ik – omdat ik gekleurd ben qua huidskleur ook per definitie gekleurd in mijn inschatting van de situatie? Zo langzamerhand begin ik dat idee wel te krijgen.

In de verschillende gesprekken die ik de afgelopen jaren heb gehad over mijn eigen ervaringen rondom racisme (die vergeleken met die van sommige andere mensen, overigens nog best meevallen vind ik zelf), is er áltijd en zónder uitzondering een groep die structureel op dezelfde manier reageert. Dit zijn de smaken:

  1. Het was geen racisme…(oh ja? Was jij erbij?)
  2. Iedereen/ook buitenlanders is/zijn racistisch… (Los van of dat waar is, heb ik nog nooit een ervaring gedeeld waarbij ik begon met: “Alleen Hollanders zijn racistisch”. Het heeft dan ook niks te maken met wat ik je vertel.)
  3. Het is een incident…(Oh ja? Hoe weet jij dat? Los van dat ik ook nooit een verhaal begin met: ‘dit is een structureel probleem…’)
  4. Je schiet in de slachtofferrol. Wees sterk en laat het van je afglijden. (als ik iets deel wat me geraakt heeft, is dat een slachtofferrol? Gek genoeg geldt dat niet voor andere onderwerpen die ik deel. En waarom zou ik iets wat ik onrechtvaardig vind (of dat nou racisme is of iets anders) van me af laten glijden. Wat voor slappe houding is dat nou weer?)

Al die smaken lijken erop gericht om wat ik te vertellen heb direct te bagatelliseren en uit de sfeer van racisme te halen, want dat is het eigenlijk nooit. De reactie bevreemdt mij. Als ik je zou vertellen dat ik aangerand ben zou het ook raar zijn als je je reactie dan begint met: ‘Het was geen aanranding, maar als het dat al was, dan wil ik toch benadrukken dat ook de andere sekse mensen aanrandt. En weet je het gebeurt bijna nooit, het is maar een incident, schiet  nou niet direct in de slachtofferrol: het ging niet over jou, mensen randen nou eenmaal mensen aan.’

Hoe weinig empatisch en veel naar zou het zijn als mensen zo zouden reageren op zo’n verhaal?!

Niet stil hoor

Nu heb ik al gezegd dat ik vind dat ik best wat vaker mijn mond open zou kunnen trekken. Laat ik duidelijk zijn dat ik daarmee niet bedoelde dat ik dat nooit deed, want dat doe ik wel degelijk. Wel minder dan vroeger, om de reacties die ik hierboven beschreef. Het voelt nu eenmaal erg onprettig wanneer je niet serieus wordt genomen als je iets vertelt dat je is overkomen. Dat jouw inschatting van het gebeurde direct in twijfel wordt getrokken en er überhaupt  niet eerst wordt geluisterd, maar men direct in het defensief gaat hoewel je de ander op geen enkel moment van iets hebt beschuldigd. Het gesprek wat dan nog volgt, is vaak compleet oninteressant en dus ben ik dat gesprek absoluut minder gaan voeren.

Wat een verrassing…?

Maar echt: als het pas na het kijken van Zwart als roet duidelijk wordt dat er óók in Nederland racisme is, dan heb ik geen idee waar je de afgelopen jaren bent geweest, vraag ik me af of je wel eens een krant leest of televisie kijkt en ben ik heel benieuwd naar of je wel eens luistert naar iemand die daar een verhaal over heeft of dat je meteen in de verdediging schiet (wat erg voor mij dat het woord racisme is genoemd). Je hebt in elk geval je best moeten doen om het niet te zien. Want dat fietsenexperiment is leuk en interessant, maar gewoon gemaakte televee. Dat had ik je allang kunnen vertellen en heb ik – en anderen met mij – je ook allang verteld.

Misschien is het zinnig om een volgende keer gewoon eens te luisteren en dan éérst echt te horen wat de ander zegt (zoals je dat bij veel andere onderwerpen ook gewoon doet). Dan kun je daarna altijd nog kritische vragen stellen. Want kritisch blijven mag natuurlijk gewoon nog steeds.

p.s: DWDD kijk ik niet meer sinds een uitzending een jaar of wat geleden. Hero Brinkman was toen te gast en die riep dat de Antillen maar op marktplaats te koop moesten worden aangeboden. Martin Bril (toen nog in leven en vaste gast) reageerde toen: ‘Ach joh, laat die mensen, die kunnen nog niet eens een ei bakken’ en Matthijs moest vooral erg lachen, maar vergat om daartussendoor kritische vragen te stellen aan iemand die zoiets walgelijks zei. De druppel was dat Matthijs opeens wel bijzonder kritisch werd in diezelfde aflevering, toen het over voetbal ging. Natuurlijk veel belangrijker dan het voorgaande. Maar dat alles terzijde.


4.904 keer gelezen | Geschreven door
8 comments
Xaviera
Xaviera

@frans 100% is veel hoor ;) Maar ik vind dit zelf dus een prima kanaal. Onafhankelijk namelijk van juist die meerderheid die jij bedoelt....anders dan veel andere kanalen. Particulier en daarmee vrij van enige last van opgeworpen barrières bepaald door whoever :) I like it :)

Frans Hagen
Frans Hagen

Dit is andere muziek! Mijn avond kan niet meer stuk!

Jan Kok
Jan Kok

Frans, ik ben het helemaal met je eens! We moeten de politiek correcte zwijgende meerderheid niet confronteren met hun lamballerigheid. Ze moeten zich vol verontwaardiging kunnen verschuilen achter hun desinteresse. Om daarna weer over te gaan tot de orde van de dag. Je moet niet willen dat ze zelfonderzoek doen. Of -God betert het- er iets aan doen.

Frans Hagen
Frans Hagen

Jan, ik denk dat je me niet begrijpt. Ik wil namelijk precies het tegenover gestelde van wat jij suggereert.

Xaviera
Xaviera

Vertel. Wat is het juiste publiek? En welke kanalen zijn beter? Ik zeg niet dat ík me niet gehoord/begrepen voel. Ik stel dat je moedwillig de ogen sluit als je realiteit uitsluit dat er racisme is in nederland...naast kaas, treinvertragingen en koningsdag

Frans Hagen
Frans Hagen

Xaviera, Ik hoop dat ik je verkeerd  begrepen heb. Als jij je wél gehoord/begrepen voelt, vind ik dat prima! Het juiste publiek is de "politiek correcte zwijgende meerderheid", waar Jan Kok het over heeft. Ik ben bang dat je dit publiek via dit kanaal niet bereikt. Welke kanalen beschikbaar zijn, kan je het beste zélf beoordelen. Voor de rest heb ik gelezen wat je schrijft en sta ik voor 100% achter je!    

Frans Hagen
Frans Hagen

Ik  heb geluisterd en denk dat ik je begrijp. Het is niet mis wat je allemaal te vertellen hebt! Ik begrijp dat je je niet gehoord en begrepen voelt. Maar richt je je hier wel tot het juiste publiek? Bereik je hier wel de juiste personen? Zijn er geen andere kanalen beschikbaar?