Er was een tijd dat ik het in elkaar slaan van een willekeurige gekleurde man af kon doen als “Amerikaanse praktijken”. Sinds de aanval op Mitch Henriquez door de Haagse politie is dit duidelijk niet meer het geval.

Want ondanks dat het voorval nog onderzocht moet worden staat één ding als een paal boven water: Mitch Henriquez is overleden als direct of indirect gevolg van het excessieve geweld dat de politie heeft toegepast. Geweld dat als je de foto’s ziet, of de getuigenverklaringen hoort, je de tranen in je ogen laat springen en maakt dat je maag zich omkeert. Geweld dat je misschien van hooligans of van sadistische geheime politie van een totalitair regime verwacht. Niet van Nederlandse agenten, open en bloot op straat.

Geweldsinstructie

Het meest gehoorde en mogelijk domste argument is: “ja, maar hij had een pistool of zei dat hij er een had”. Zélfs als dat zo was, dan nog is er geen enkele reden om zulk buitensporig geweld te gebruiken.

Het geweldsmonopolie van de politie ligt aan strenge banden. Het moet voldoen aan de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit. Dat betekent dat de politie alleen geweld mag gebruiken als het niet anders kan en dat als ze dat doen, dit geweld dan ook niet verder mag gaan dan noodzakelijk is om het doel te bereiken. Om ervoor te zorgen dat agenten hier goed mee omgaan heeft de politie geweldsprotocollen waarin de agenten getraind worden zodat ze in het heetst van de strijd weten tot hoever ze kunnen gaan.

Weerloos

Nou is het artikel uit de politiewet dat dit regelt niet erg concreet, maar artikel 8, lid 1 van de politiewet stelt:

De ambtenaar van politie die is aangesteld voor de uitvoering van de politietaak is bevoegd in de rechtmatige uitoefening van zijn bediening geweld te gebruiken, wanneer het daarmee beoogde doel dit, mede gelet op de aan het gebruik van geweld verbonden gevaren, rechtvaardigt en dat doel niet op een andere wijze kan worden bereikt. Aan het gebruik van geweld gaat zo mogelijk een waarschuwing vooraf.

Met meerdere agenten inbeuken op een weerloze man lijkt mij niet de enige mogelijkheid om het doel (arrestatie van Mitch, die volgens ooggetuigen algauw nog maar minimaal bewoog) te bereiken. En daarmee dan ook – op z’n minst gesteld – excessief.

Zelfs als Mitch Henriquez dus een pistool gehad zou hebben (waar nog steeds niks van is gebleken: er is geen pistool bij hem gevonden en geen van de getuigen hebben hem dit horen zeggen, behalve de politie) dan zouden de agenten het geweld hebben moeten staken zodra de verdachte onder controle was en het directe gevaar geweken.

Waakzaam en dienstbaar

De taak van de politie is namelijk volgens hun eigen motto om “waakzaam en dienstbaar” te zijn. Volgens Bernhard Welten (de toenmalig korpschef) betekent dit dat de politie in dienst staat van de waarden van de rechtsstaat. Voor wie bij staatsrecht niet goed op heeft gelet: kort gezegd betekent de rechtsstaat de bescherming van het individu tegen de machtsuitoefening van de overheid. Laat dat nou net hier compleet mis zijn gegaan.

Dienstbaar 2

Want niet alleen is Mitch Henriquez op beestachtige wijze afgetuigd, daarna is er ook geen ambulance voor hem gebeld. Hij is achterin een ME-busje gelegd en afgevoerd. De dienstbaarheid van de agenten was ver te zoeken.

Wie controleert de politie?

Het is goed dat de Rijksrecherche onder leiding van het OM, onderzoekt wat er precies is voorgevallen en in welke mate het handelen van de agenten heeft bijgedragen aan de dood van Mitch Henriquez.

Het is echter ook van belang om ons hierbij te realiseren dat het OM, de Rijksrecherche en de politie innig met elkaar verstrengeld zijn. De Rijksrecherche is wat je waarschijnlijk wel kent uit Amerikaanse politieseries als Internal affairs. Het OM werkt naast en mét de politie. Hoewel de politie niet feitelijk hiërarchisch onder het OM valt, heeft het Openbaar Ministerie de politie natuurlijk wel nodig voor opsporing.

Dat betekent niet per definitie dat het onderzoek van het OM gedoemd is om tot een doofpot te leiden, het betekent wel dat wij als burgers, maar ook de media extra alert en kritisch moeten zijn op de manier waarop dit onderzoek wordt gedaan.

En hoewel de mishandeling zelf voor zover wij nu weten niet op film staat, spreken de getuigenverklaringen boekdelen. Als MMA-vechter kan ik je vertellen dat je heel wat klappen moet krijgen om zo’n opgezwollen hoofd te krijgen.

Het belooft in elk geval weinig goeds dat de betrokken agenten “passend werk” hebben gekregen in plaats dat ze op non-actief zijn gesteld.

De Arubaan in Den Haag

Het is niet al te lang geleden dat korpschef Gerard Bouman zich uitgebreid uitliet over politieoptreden en discriminatie. Een probleem waarbij de Haagse politie de twijfelachtige eer heeft daarin uit te blinken.

Hier en daar wordt op social media gemord dat hier een raciale issue van wordt gemaakt, terwijl het dat niet is. Eerdere incidenten maken de aanname dat een autochtone Nederlander levend en wel zijn huis had bereikt, niet onterecht. Tel dat alles bij elkaar op: racisme binnen het politieapparaat, specifiek binnen de politie Den Haag, met eerdere gebeurtenissen – en misschien hebben die stemmen wel gewoon een punt. In plaats van hen direct te diskwalificeren, is het van belang dit op z’n minst ernstig te onderzoeken op z’n eventuele merites. Want alleen die optelsom (wat de politie deed, maar ook waaróm de politie dat deed), kan ertoe leiden dat dit een volgende keer kan worden voorkomen.

Doe mij maar geen beste vriend

Waar vroeger de politie je beste vriend was en je gekscherend zelfs nog zijn pet zou kunnen pikken, kan dat nu alleen als je bereid bent daarmee een aanzienlijk risico te lopen. De reactie van het OM en het smaldeel van de maatschappij maken dat de rechtsstaat verder weg is dan ooit. En dat gaat ons allemaal aan.

Jan Kok en Xaviera Ringeling


4.577 keer gelezen | Geschreven door
1 comments
Jorge Schlipken Croes
Jorge Schlipken Croes

Uw juridische commentaar over de subsidiariteit em propotionaliteit ben ik er helemaal eens. We verkeren niet meer in een rechtstaat maar in een politiestaat net zoals in Aruba. De waarheidsvinding van dit geval zal zeker door de Openbare Ministerie worden gedekt om de poltieambtenaren te beschermen van welke vorm van rechtsvervolging dan ook. De geloofwaardigheid, rechtvaardigheid en objectiviteit van de onderzoek van de OM om zaken tegen politie ambtenaar laat veel te wensen en de argumenten zullen leiden tot het seponeren van het zaak. Ik heb geen vertrouwen in het justitiele apparaat dat hebben zij zelf ervoor gezorgd.